„Próchnica bierze udział w procesach glebotwórczych; powstająca na skałach wapiennych, nasycona zasadami, tworzy rędziny.
Na lessach w warunkach stepowych powstają czarnoziemy, uważane za najlepsze gleby. Zawierają one do 15% próchnicy, a grubość warstwy próchnicznej w czarnoziemie stepowym wynosi 70—80 cm; wiąże się to z głębokim systemem korzeniowym roślin stepowych.
W warunkach bagiennych również gromadzi się w glebie bardzo dużo próchnicy, ale ma ona inny charakter, gdyż powstaje bez dostępu tlenu. W bielicach zawartość próchnicy wynosi tylko 1,5—2,5%, w związku z łatwym dostępem powietrza, niskim pH i dużymi ilościami wody odpływającej z gleby. W tych warunkach większe ilości próchnicy nie mogą się utrzymać w glebie.
Próchnica, jak powiedzieliśmy, jest ustabilizowanym składnikiem gleby. Różne typy gleb zawierają bardzo różne ilości próchnicy, na przykład bielice 1,5—2,5%, a czarnoziemy stepowe aż 15%, ale w jednym i drugim typie zawartość próchnicy jest niemal stała. Jest to skomplikowany stan równowagi dynamicznej, kiedy procesy wytwarzania próchnicy i jej dalszego rozkładu wzajemnie się kompensują. Wprawdzie przy niewłaściwym użytkowaniu gleby obserwowano ubytek próchnicy, zwykle jednak, nawet bez stosowania obornika i nawozów zielonych, próchnicy w glebie nie ubywa, gdyż resztki pożniwne dostarczają wciąż nowych ilości związków organicznych. Wydaje się, że najważniejszym czynnikiem jest klimat i stosunki wodne w glebie oraz pH i zasoby składników mineralnych, warunkujące intensywną produkcję masy roślinnej.“(13)